Þegar ég fermdist.

Fyrir tíu árum, vorið 2003, fermdist ég í tvennum skilningi ef svo má að orði komast. Ég kaus að staðfesta trú mína á Guð og Jesús Krist sem leiðtoga lífs míns. Svo staðfesti ég stjórnmálaskoðanir mínar á svipuðum tíma þegar ég gekk í stjórnmálaflokk, 14 ára gamall (ég þurfti leyfi frá foreldrum mínum til að mega að ganga í hreyfinguna). Miklar hugsjónir lágu að baki hvoru tveggja en annar gjörningurinn þótti ósköp hefðbundinn og venjulegur fyrir 14 ára gamlan pilt en hinn öllu óvenjulegri: Hvers vegna dettur 14 ára dreng að ganga í stjórnmálaflokk? Jú, kosningar nálguðust og mig langaði að til að leggja mitt lóð á vogarskálarnar til að vinna að góðum og réttlátum málum í stað þessa að hafa mjög miklar skoðannir og gera ekki neitt í málunum, þegar valdhafar voru að gera rangt til. En hvaða hugsjónir voru í farteskinu?

2003: Írak og Kárahnúkar

Sjálfur ólst ég upp við þá lífsskoðun að maður ætti að elska náungan og gæta bróður síns. Þannig má segja að lífsskoðun mín standi að einhverju leyti á kristnum grunni. Þá fylgdist ég með tveimur hitamálum í íslenskum stjórnmálum 2003: Íraksstríðinu og Kárahnjúkavirkjum. Íslensk stjórnvöld ákváðu að styðja árásarstríð sem byggt var á blekkingum sem allir, sem vildu, sáu. Tveir menn á Íslandi ákváðu hins vegar að sjá ekki og styðja stríðið í blindni. Yfirgnæfandi hluti þjóðarinnar var á móti.

Kárahnúkjavirkjun var sömuleiðis umdeild og var ekki að sjá hvort meirihlutiþjóðarinnar væri henni fylgjandi. Ljóst var hins vegar að virkjuninni átti að koma í gegn, sama hvað. Mikil heift var í umræðunum þar sem t.d. þáverandi iðnaðarráðherra líkti andstæðingum sínum við landráð og sú sem átti að teljast til umhverfisráðherra sneri við úrskurði skipulagsstofnunnar því hann hentaði ekki pólitískum markmiðum.

Þegar ég fór að kynna mér fyrir hvað stjórnmálahreyfingarnar stóðu var aðeins ein sem hafði barist gegn báðum þessum málum af mikilli staðfestu: Vinstrihreyfingin – grænt framboð. Það var því borðleggjandi að taka þátt í starfi hreyfingarinnar til að vinna að framgangi hugsjónanna. Þá hlaut sú hreyfing líka að njóta þess að hafa staðið með réttlætinu, eða hvað?

Jú, kosningar nálguðust og ríkisstjórnarflokkarnir gerðu sitt besta til að beina athygli fólks annað – og tókst bara nokkuð vel til. Skattalækkanir reyndust töfraorðin í því samhengi og kepptumst Sjálfstæðisflokkur, Framsóknarflokkur og Samfylkingin við að lofa sem lægstu sköttum. Framsóknarflokkurinn var einnig með ás upp í erminni: 90% húsnæðislán og hélt þar með velli í kosningunum og tókst að hanga í ríkisstjórn og koma trompinu sínu í gegn. VG tapaði hins vegar þingmanni: þvílík vonbrigði.

Sofið á verðinum,

Eftir því sem að árin liðu var ég misvirkur í hreyfingunni. Góðærið var í þann mund að fara á flug og þegar ég byrjaði í menntaskóla varð ég aðeins of upptekinn við að leggja samviskusamlega nördalegar staðreyndir á minnið og þáttaka mín í stjórnmálastarfi minnkaði verulega, í raun svo mikið að ég var spurður hvort ég væri gengin í Samfylkinguna. Í augum menntaskólanema sem týndi sínum gagnrýnu gleraugunum leit ástandið í þjóðfélaginu bara nokkuð vel, þó vissulega var alltaf óréttlátt að einhverjir miðaldra karlar fengu fleiri milljónir á mánuði fyrir að sjá um peninga með einhverjum hætti venjulegum manni væri ekki unnt að skilja, á meðan að fólkið (mestu leyti konur) sem sáu um heilsu okkar eða að gera okkur að manneskjum þurftu alltaf að berjast fyrir sæmilegum launum. Svo firrt var nú samfélagið. Samt sem áður trúði maður því að sjálfstæðisflokkurinn gæti nú séð til þess að efnahagskerfið væri traust því þegar á öllu er á botnin hvolft er traust efnahagskerfi stærsta velferðarmálið, líkt og fræg auglýsing Sjálfstæðismanna sagði.

Og viti menn: Sjálfstæðismenn settu slagorð sitt í praxis og bara hvolfdu öllu saman. Þeirra hugmyndir reyndust ekki aðeins óréttláttar heldur bara skaðlegar efnahagskerfinu. Það sætti ekki furðu að mikil ólga var í samfélaginu og fjöldi fólks mótmælti (miklu fleiri en maður var vanur að sjá þegar erlendum stríðum eða náttúruspjöllum var mótmælt). Kom þá meira segja að því að Sjálfstæðisflokkurinn færi frá völdum í fyrsta sinn síðan ég man eftir mér. Loksins fann ég þær hugsjónir sem ég trúi á eiga nokkurn möguleika á að verða að veruleika. Og hvað þurfi til? Ekkert minna en hrun.

Breyttir tímar. Verða breytingar afturkallaðar?

En það hefur þó ekki reynst svo auðvelt að koma hugsjónunum í framkvæmd. Vinstristjórnin þurfti jú að greiða úr flækju kapítalismans til að koma á starfstæku þjóðfélagi og taka til þess vondar og óvinsælar ákvarðanir. Fylgistap var því nánast óumflýjanlegt þegar ríkisstjórnin hóf störf. Þrátt fyrir að helsta púðrið hafi farið í að hreinsa til hefur þó miklu verið áorkað. Það þurft jú vinstristjórn til að samþykkja ósköp einfalt mannréttindamál á borð við ein hjúskaparlög eða viðurkenna ríki Palestínumanna, sem kúgaðir hafa verið af Ísrael. Þá sjáum við loksins náttúruvernd í verki, umbætur í menntakerfi, betri stjórnsýslu þar sem hagsmunaaðilar eiga síður greiðan aðgang, skattbyrði færð á þá sem geta borið hana, aukna þróunaraðstoð og svo lengi mætti telja.

Ekki er þó björninn unninn því enn þarf að glíma við fylgifiska fyrri ríkisstjórnina. Nú síðast fréttum við að lífríki Lagarfljóts er dáið, þökk sé framsóknarmönnum og sjálfstæðismönnumm (og reyndar Samfylkingunni líka, þau geta nú ekki firt sig ábyrgð), hinum sömu og tala um okkur sem öfgamenn í umhverfismálum. Það er ekki nóg með að fórnarkostnaðurinn sé að koma í ljós heldur er verið að undirstrika hversu lítill ávinningurinn er enda kunna álfyrirtækin þá list að koma sér framhjá því að greiða skatta. Þrátt fyrir nýjustu fréttir hefur skýr vilji komið fram um að hnekkja á niðurstöðum Rammaátætlunar og ganga enn frekar á náttúruna, þrátt fyrir að vera nýbúin að fá fyrri ákvörðun í hausinn.

Þá hefur ekki tekist endanlega að vinna bug á þeim vanda. Skuldavandi heimilanna er sennilega það hugtak sem hæst hefur verið haldið á lofti eftir hrun. Það er ekki síst umhugsunarvert að Framóknarflokkurinn hefur stór loforð uppi til að leysa þann vanda sem hann átti nú stóran þátt í að skapa, bæði með að skapa það viðskiptaumhverfi sem hrundi og dróg samfélagið með í fallinum og líka með því að koma í gegn ennþá hærri lánum sem erfitt er að borga. Greinilegt er að framsóknarflokkurinn hefur ekkert lært af rannsóknarskýrslunni sem benti á að stór loforð sem þjónuðu skamtímahagsmunum áttu sinn þátt í hruninu. Þá eru sjálfstæðimenn farnir að tala um að baka kökuna, rétt eins og þeir gerðu áður en að öllu var á botninn hvolft.

Niðurlag

Nú þegar ég hef verið félagi í hreyfingunni í 10 ár er gaman að líta til baka og hugsa til þess breytinga sem orðið hafa á íslensku samfélagi þennan áratug. En mig hryllir sömuleiðis við tilhugsuninni um að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn sitjist aftur í ríkisstjórn. Nú árið 2013 er ljóst að þessi sömu flokkar eru með gylliboð að sama tagi og þau sem varpað var fram árið 2003. Núverandi ríkisstjórn er enn að glíma við þau vandamál sem þessir flokkar sköpuðu og kemur það spánskt fyrir sjónir að það eigi nú að refsa þeim fyrir þá viðleitni á meðan að Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn fá að vaða uppi með svipuð loforð og sömu orðræðu og árið 2003, loforð sem lengi samfélagið í ógöngur þegar þeim var hrint í framkvæmd.

Á þessum tíu árum sem liðið hafa frá því að ég fermdist hefur trúin á Guð minnkað en trúin á hugsjónirnar aukist, þó rótin sé hin sama. Það er alltaf mikilvægt að endurskoða hugsjónir sínar í samhengi við líðandi stund en mikilvægara er þó að glata ekki sjónar á þeim, sérstaklega ekki þegar lofað er gulli og grænum skógum.  

Talandi um guðfræði...

Ef þessi mynd sannfærir mig ekki, þá veit ég ekki hvað.

Viðbót: Svona brandarar eru mun fyndnari þegar ekki er vitað hvaðan þeir koma. Þegar það er vitað verður myndin ekki jafn súrrealísk.

Lesið fyrir líffræðipróf: IV. hluti

Ég var að fatta það að uppstigningardagur er í dag. Jesús steig upp til himna. Eflaust gaman að geta skilið líkamann eftir á jörðinni. Þá þarf maður ekki að læra líffræði á himnum.

Að þýða orð Guðs

Í kvöld horfði ég á kastljósið þar sem Sr. Hjörtur Magni Jóhannsson og Sr. Geir Waage körpuðu um nýja Biblíuþýðingu. Ég ætla ekki að fara að mynda mér skoðun strax um þessa nýja Biblíuþýðingu enda hef ég ekki kynnt mér hana að ráði. Ég hef í raun lítið meira en rök prestanna til að byggja á. Ég get hins vegar engan vegin verið á móti nýrri Biblíuþýðingu heldur fagna ég henni. Í raun lít ég á hana sem merki um það að Biblían sé í stöðugri endurskoðun og er því í raun mjög lifandi. Það er ekki hægt að nema staðar og segja eina þýðingu þá einu réttu og því ætti ekki að þýða hana á ný. Í gegnum aldirnar hafa þýðingar verið rangar og er Vulgata , latnesk þýðing Bilblíunnar, eflaust þekktasta dæmið um það. Til að fá réttustu útkomuna verða menn ef til vill bara að læra hebresku og forn-grísku.


Það var áhugavert að heyra Geir Waage tala um hátíðleika málsins í gömlu þýðingunni. Ég er nokkuð vanur þessum hátíðleika og get varla ímyndað mér hvernig er að lesa hana með venjulegu nútímamáli. Því er ég nokkuð spenntur að sjá hana. Mér finnst t.d. mjög forvitnilegt að sjá hvernig rit eins og Ljóðaljóðin koma út í nýju þýðingunni.

Svo er það líka alltaf áhugaverð spurning hvernig Biblían kæmi út skrifuð nú til dags. Það er ekki hægt að neita því að Biblían litast töluvert af tíðaranda þó kjarni boðskapsins sé tímalaus. Því finnst mér allt í lagi að bæta systrunum við sé það tekið fram hvernig upprunalega þýðingin var. Biblían er líka fyrir konur þó hún virðist ekki hafa verið það fyrir 2000 árum.

Gamla þýðingin verður líka enn til staðar svo hægt er að velja á milli. Ætli það sé ekki einstaklingsbundið hvaða þýðingu fólk kýs að nota. Hvora þýðinguna ég kýs að nota verður bara að koma í ljós.

Að eiga sér e-ð heilagt

Ég var að horfa á Kastljósið og Ísland í dag síðan í gær, á netinu. Það var umræðan um símaauglýsinguna sem ég fylgdist með. Hvað hana sjálfa varðar finnst mér asnalegt að nota svona vöru til að auglýsa síma. Annars hneykslaði hún mig ekki mikið, ég er víst ekki meiri trúmaður en svo. Ég skil það hins vegar að hún hneyksli trúað fólk, fyrir þeim er sagan heilög. Mönnum ber því að taka tillit til þeirra. Skoðannir þeirra eru heldur ekki trúarofstæki eins og einn gaur, sem fréttamenn frá Stöð tvö töluðu við, orðaði það . Tjáningafrelsið er gott og gilt en engu að síður vandmeðfarið.

Ég lít á þetta sem lítið dæmi í víðara samhengi. Það fyrsta sem mörgum dettur eflaust í hug þegar ég segi víðara samhengi er stóra Múhammeðsskopmyndamálið. Þar fannst mér báðir aðilar ganga of langt, Jótlandspóstinum bar að virða það sem múslimum fannst heilagt en á hinn bóginn brugðust sumir (NB! sumir, ekki allir) múslimar of harkalega við, svo vægt sé til orða tekið. Ég held að hvorugir aðilar hafði reynt að skilja hvernig hinn hugsaði. Það er grundvallaratriði til að svona deilur stigmagnist ekki.

Þetta samhengi sem ég tala um nær víðar en um trúarbrögð. Það eru til margs konar gildi sem fólk hefur í heiðri; pólitísk, samfélagsleg o.s.frv. Það eru líka gildi sem ber að hafa í huga. Það er alvegt hægt að vera ósammála en þó skal varast að traðka á annarra manna gildum. Það getur verið góð tilfinning að eiga sér e-ð heilagt. Að hafa einhvern/eitthvað sem hægt er að líta upp til og halda í heiðri. Því er leiðinlegt að sjá þau skotin niður, hvort sem það er af illkvittni eða hugsunarleysi. Ég geri mér samt grein fyrir því að gildi er svolítið loðið hugtak og það er hægt að teygja þetta víða samhengi, sem ég tala um, út í öfgar. Má þar nefna stjörnudýrkun á einhverjum sem getur verið mjög óheilbrigð.

Það er fleira sem hægt er að nefna við símaauglýsinguna sjálfa, t.d. nútímatrúboð Jóns Gnarrs, en ég læt þetta nægja í bili.

Aftur til jarðar?

Í dag barði vottur Jehóva á dyr hjá mér. Hann virtist mjög áhugasamur um dauðann og upprisuna. Hann spurði mig hvort ég trúði því að ástvinir gætu snúið aftur á jörðina og fór svo að tala um það dáið fólk gæti snúið aftur til jarðnesks lífs. Svo gaf hann mér tímarit votta Jehóva, Varðturninn.
Í blaðinu voru þessar hugmyndir kynntar. Þetta voru um 30 bls. og verð ég að viðurkenna að stundum skildi ég ekki alveg hvað þeir voru að fara. Dæmi úr biblíunni voru mjög áberandi.

Ég hef lítið út á þá að setja. Mér finnst ekkert að því að þeir banki upp á hjá fólki. Það er bara þeirra aðferð til að boða trúna. En ég get ekki sagt að ég sé sammála þeim. Ég er sáttur við trúarskoðanir minnar kirkju.

Svo langaði mig að koma með könnun þrátt fyrir að hafa fengið dræmar undirtektir síðast þegar ég setti kannanir inn.

Benedikt 16

Þá eru kardinálarnir búnir að velja sér nýjan páfa. Mér líst ekkert allt of vel á hann. Hann er of íhaldssamaur. Nokkur dæmi

• Afstaðan gegn samkynhneigðum. Hvað er að hommum og lesbíum? Samkynhneigðir eru líka fólk.
• Afstaðan gegn getnaðarvörnum. HIV, þarf ég að nefna meira til að sýna að þessi afstaða er rugl
  
• Afstaðan gegn því að konur fái að vera prestar. Bara eitthvað rugl sem kaþólska kirkjan tók upp á tímum þar sem konur voru kúgaðar og hefur ekkert að gera með biblíuna.
• Afstaðan gegn öðrum kristnum trúfélögum. Hann heldur að kaþólska kirkjan sé eitthvað æðri en aðrar.
• Afstaðan gegn rokktónlist. Á karlinn sér líf? Rokktónlist er góð tónlist Hann ætti að sjá Jesus Christ Superstar.
• Hann vill sporna gegn fækkun í kaþólsku kirkjunni með íhaldssemi. Það er bara fyndið.

Ekki myndi ég nenna að vera páfi. Það hlýtur að vera leiðinlegt starf.
En eftir allt þá er páfinn bara venjulegur maður þó sumir haldi að hann sé eitthvað meira.

Páfinn allur

Þá er Jóhannes Páll II allur. Hans tími er bara kominn. Hann var ágætur karlinn þrátt fyrir íhaldssemina. En það er alveg furðulegt hvað kaþólska kirkjan er að strita honum út. Það á nú ekki að æviráða menn í nokkur störf.Hann var orðinn svo veikur og samt hélt hann áfram eins og ekkert væri þar til nýafstaðna páska. Það á að leyfa mönnum að hvílast og njóta ellinar.
En það verður forvitnilegt að sjá hver næsti páfi verður. Og lýðræðið verður sko aldeilis varðveitt. Kannski við ættum bara að taka þetta kerfi upp í forsetakosningunum og allir yrðu sáttir.